Finale uitstoot van gassen is goed voor het buikje

Over het betreurde verloop op 28 juni 2009, eerste autoloze zondag van Leuven. Het interesseert me zeer te weten waar en op welke manier er op de invalswegen naar het stadscentrum, werd aangegeven dat er die dag een beperkte circulatie was/zou zijn. Op de fiets gezeten, aldus met drie jonge kinderen en zomers geklede dame onderweg, hebben we geen enkele straat van het centrum mogen beleven, zonder dat er toch een auto langs ons heen reed. Aan de ringpoorten die we passeerden: geen signalen van een autoloos/luw/vrij stadje.

Van de aanpak van ons stadsbestuur wil ik me als indiener van het voorstel graag distantiëren: als ik het voorlopige resultaat ervan op voorhand had gekend, dan had ik het wellicht niet ingediend.

Laat ons even uitgaan van de goede wil van onze schepen en burgemeester: zij willen een gedragsverandering inzake mobiliteit: met z'n allen meer op de fiets en de auto blijft staan. Ik geloof best dat ze daar voor kiezen, er zijn ook bewijzen voor. Met name het structureel vrijmaken van straten in het centrum van autoverkeer. Na de Diestse- en de Mechelse-, volgde een stukje van de Brusselsestraat, en binnenkort wordt de Tienstestraat opgebroken om er het eerste deel te reserveren voor winkelen en wandelen (de fietsers?)

Waarin het bestuur faalt, is de psychologische strategie (1). De leidende fractie van socialisten lijkt gevat door een mate van zelfvertrouwen, opgedaan vanwege het behalen van 40% der stemmen bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen, die ongezond is. Van een progressieve fractie zou je immers verwachten dat ze pogingen doet om de bewoners warm te maken voor een wijziging van gedrag die gunstig is voor een duurzame stad. Je zou ook verwachten dat die fractie het lokale niveau verbindt met globale uitdagingen bv inzake milieu, mobiliteit en Noord-Zuidspanningen. In Leuven maken ze dat niet waar. Immers, op welk moment en op welke manier dan, hebben we een duidelijk signaal gekregen van de Leuvense SP-A verkozenen, en in hun zog de CD&V'ers, in dat verband?

Wat we in de laatste maanden voor de zomer ondermeer meemaakten was een foute aanpak van de autoloze zondag, een schandelijk staaltje machiavellistische politiek inzake vleesmatiging (het kelderen van het voorstel voor een Leuvense veggiedag met valse argumenten), het plangewijs schrappen van vele hectaren groene ruimte aan de rand van de stad ondanks het bestaan van alternatieven voor de inplanting van industrie en behuizing, de plotse aankondiging van de Leuvense kandidatuur om als experimentruimte te dienen voor het rekeningrijden in het centrum (wie er met de auto in wil zal betalen, de bezitters van centen moeten zich geen zorgen maken), het in mineur aankondigen van een stedenband met een Surinaamse stad . Als het gaat om solidariteit met de mensen zonder papieren toont de KUL zich al een hele tijd de meerdere van het bestuur door zich wél te bekommeren om oplossingen -eventueel tijdelijk en symbolisch- voor hun opvang.

De idee dat socialisten ook internationaal denken lijkt in Leuven echt wel ver af. Een grote handicap voor de kameraden van de Sp-a die wel voor een progressief stadsklimaat willen gaan, is burgemeester Tobback zelf. Als enige democratische methode ziet hij nog altijd de vertegenwoordiging door de politieke partijen via( parlement of) gemeenteraad, de vertegenwoordigende democratie dus. Al wat daarvan afwijkt telt niet mee,  alle evoluties inzake burgerdemocratie leveren hoogstens gevloek op en geklaag, meestal stilzwijgen.

Leuven nochtans mag prat gaan op een zeer actief middenveld met veel lokale afdelingen van nationale en internationale bewegingen. In het Vlaamse landschap van bewegingen is Leuven daarvoor gekend en wordt het vaak als voorbeeld gesteld. Dat nu net deze stad gedomineerd wordt door een politiek die alleen op een heel steriele manier wil rekening houden met haar actieve burgers, stemt bepaald droevig.

Dat sentiment heeft mij bekropen na de eerste editie van de autoloze zondag. Ondertussen worden we welhaast moreel verplicht om positief te blijven - wie blijvend kritisch is spant een zaag- en bijvoorbeeld te geloven in de belofte dat we volgend jaar wel een volwaardige autoloze dag krijgen.

Sta me toch toe enig pessimisme te tonen: als duurzame initiatieven als een autoloze dag veronderstellen dat er een moderne manier van inspraak mogelijk is - als het ownership over zulke initiatieven dus niet geclaimd worden door het bestuur - dan lijken onze bestuurders daartoe niet capabel.

Laat ons tenandere hopen dat zij niet akkoord gaan met deze laatste bewering, want dan geldt maar één advies: hoog tijd om het tegendeel te bewijzen. De zwakte van het gevoerde inspraakbeleid, is almaar duidelijker de achillespees van dit bestuur en zijn Tobbackiaans beleid.

De publieke opinie

De verontwaardiging over de koerswijziging vlak voor de autoloze dag beheerste enkele dagen de Leuvense opinie. Dat viel ook te lezen -eventueel tussen de regels -bij de berichten erover van de gevestigde pers. De betrokkenen van het Netwerk Duurzaam Leuven - vrijwilligers, werknemers van organisaties en stedelijke ambtenaren - waren méér dan verontwaardigd. In dezelfde periode werd er achter de schermen van het Netwerk een strategische discussie gevoerd om uiting te geven aan de woede: diplomatisch of confronterend.

Graag had ik een aanpak zien ontstaan die zichtbaar maakte dat een groot deel van de Leuvenaars niet te spreken waren over de plotse voorrang voor de te eng verdedigde belangen van de kassa van de middenstand.

Het is een deel van het democratische spel om creatief te blijven bij het beïnvloeden van beleidsmakers. Mijn persoonlijke mening is dat de activistische reflex in tijden van conflict de gezondste is. In dit geval mogen de ruim 200 betogers voor een echte autoloze dag claimen dat ze een grote invloed hadden op de berichtgeving van de pers. Het stadsbestuur van zijn kan toonde geen begrip, 'keep on smiling' was hun devies en ze betreurden het voeren van actie.

Dei houding van het bestuur was voorspelbaar. Misschien moeten de actievoerder bij een volgende gelegenheid maar eens pogen om aan te tonen dat ook het kiespubliek van de heersende partijen het op zijn heupen krijgt van zoveel bestuurlijke starheid.

1.Gedragsverandering kan men op twee manieren beïnvloeden: door psychologische strategieën of door structurele strategieën. Psychologische strategieën zijn gericht op het veranderen van de perceptie, overtuigingen, attitudes, waarden en normen van mensen. Voorbeelden zijn informatieverstrekking, feedback geven, het aangaan van een overeenkomst en het goede voorbeeld geven. Structurele strategieën zijn gericht op het veranderen van de context waarin gedragskeuzes gemaakt worden. Hierdoor verandert de aantrekkelijkheid van verschillende gedragsalternatieven. Voorbeelden zijn financieel-economische maatregelen(subsidies, heffingen, kortingen, boetes), wetgeving en verandering in de fysieke omgeving (oa. het afsluiten van een weg voor het autoverkeer, het plaatsten van glasbakken)

Uit Deel 1, Algemene Omgevingsanalyse voor Vlaanderen, april 2009, Bijdrage Vlaamse Administratie aan het regeerprogramma van de aantredende Vlaamse Regering, p. 164