'Krakers zijn ook maar mensen'

Na de ontruiming van Villa Skwattus Dei op maandag volgt nu vrijdag een betoging van de Leuvense kraakbeweging. ’De Villa’ werd met een bevel tot onmiddelijke ontruiming zonder enige waarschuwing ontruimd en alle bezittingen van de krakers werden door de stadsdiensten in containers gegooid. De Morgen spreekt over een ’berucht kraakpand’, op Leuvencentraal laten we liever de krakers zelf aan het woord. Over de ontruiming, maar vooral over het hoe en waarom van kraken in Leuven.

Jullie willen anoniem blijven, maar misschien is het goed voor de lezer even jullie betrokkenheid bij de kraakbeweging in Leuven te schetsen.

Boycott: Na de sluiting van Jeugdhuis Clockwork in 1999 ben ik samen met anderen beginnen kraken. In eerste instantie omdat op dat moment de enige plaats voor jongeren om op zelfstandige basis dingen te organiseren was weggevallen. In de jaren die volgden zijn er allerhande kraken geweest, met als bekendste wellicht de actiekraak van het Sint Pietersziekenhuis in 2000. Uiteindelijk zijn we dan in ’de villa’ terecht gekomen, wat oorspronkelijk enkel bedoeld was als een tijdelijke kraak voor de organisatie van ons jaarlijks festival ’Boycot Marktrock’. Dat zijn uiteindelijk zeven jaren geworden.

Ik heb daar zeven jaar lang mee dingen georganiseerd: optredens, volkskeukens, infonamiddagen... Tot ik een kindje kreeg en daardoor de tijd die ik daar kon insteken drastisch gedaald is. De laatste maanden kwam ik er dan ook meer omdat we daar repeteerden met de groep The Usual Suspects (ska-punk). Muziek blijft binnen de punk- en kraakbeweging één van de belangrijkste manieren om ideëen aan de man te brengen.

Kitty: Mijn verhaal loopt voor een stuk hetzelfde, met als verschil dat ik na de sluiting van de Clockwork eerst actief ben geweest in de volkseukens van de infowinkel Tegenstroom. Maar toen dat ook stopte ben ik overgestapt naar de volkskeuken in het pand. We hebben daar dan ook nog een afdeling van Food not Bombs opgestart, we hebben eten uitgedeeld aan vluchtelingen, soepkeukens gedaan bv. op de stakingen bij Sabena, een infotheek opgestart, een weggeefwinkel. Nu ga ik volop voor het moederschap, maar ik blijf ook wel zingen en hoop als de kleine wat groter is, terug wat politiek actiever te worden. Al zal dat anders zijn, minder actie voeren maar meer concreet werk te verrichten.

Skwattus Dei is zeven jaar gekraakt geweest. Wat is er in die zeven jaar veranderd?

Boycott: Er is veel veranderd. In het begin was er niet echt een leefgroep. Maar door de jaren hebben daar uiteindelijk heel veel mensen gewoond: mensen die geen woning konden betalen, mensen die geen zin hadden om voor een woning te betalen, die kraakten omdat ze het een plezante manier van wonen vonden, mensen die er gedumpt werden door de politie of het OCMW... Er is een tijd geweest dat als de politie geen weg wist met bepaalde mensen, ze die naar ons brachten. Dat was volk van alle slag: dronkaards, psychiatrische patiënten, druggebruikkers. De belangrijkste voorwaarde om er te komen wonen was dat je mee moest participeren in het pand.

Kitty: De grootste verwezenlijking was volgens mij toch wel de volkskeukens waar wekelijks toch meer dan honderd mensen vegetarisch kwamen eten. Ook de optredens trokken heel veel volk, met als uitschieter dan toch het jaarlijkse Boycot Marktrock festival met dagelijks 1200 à 1500 mensen die langs kwamen. Dat waren mensen uit de buurt, het typische punkpubliek, andere krakers, studenten. Het muzikale aanbod was ook erg gevarieerd: niet alleen punk, maar ook folk, hip-hop, breakcore, metal.

Wat is eigenlijk de bedoeling van de volkseukens?

Kitty: De oorspronkelijke doelstelling hebben we eigenlijk nooit bereikt en dat is aan mensen die het minder goed hebben goed eten aan te bieden aan een goede prijs: een vrije bijdrage naar vermogen. We hebben wel inspanningen gedaan om kansarmen te bereiken maar dat was heel moeilijk. Zeker voor dat doelpubliek lag de drempel te hoog waardoor we eigenlijk vooral studenten en buren bereikten. Dat is eigenlijk wel jammer.

Boycott: Al heeft dat toch ook voor een goede sfeer gezorgd in de buurt, waarmee we meestal een goede verstandhouding hadden. Het is misschien wel onze grootste verdienste geweest dat we angst en onverdraagzaamheid hebben weggewerkt door mensen gewoon bij elkaar te brengen aan tafel.

Kitty: Het pand had ook een voorbeeldfunctie. We toonden dat het ook anders kan. Dat je niet per sé binnen het voorgeschreven stramien hoeft te blijven. Er was openheid naar allerlei soorten culturen en mensen. Het is een echte ontmoetingsplaats geweest. In Leuven zijn heel veel café’s en fuifzalen, maar die zijn heel strikt in het publiek dat ze aantrekken. Er zijn heel wat jongeren die zich niet welkom voelen op die plaatsen en die konden hier wel zichzelf zijn.

Boycott: Die leerden in het pand dan ook dat je ook dingen zelf in handen kan nemen. Over het hele land, in kleine boeregaten en steden zijn mensen begonnen met kraken, optredens organiseren, volkskeukens of filmavonden organiseren en veel meer nadat ze inspiratie hadden opgedaan in de Villa. Dat zijn mensen die niet gewoon zijn blijven consumeren, maar zelf voor een stuk dingen in handen hebben genomen.

Kitty: Niet alle projecten lukten: ontbijtkeukens of het jongerencafé bijvoorbeeld. De infotheek was wel goed maar trok veel te weinig mensen. Bij het opstarten van die projecten was het omlaag halen van de drempel steeds de grootste moeilijkheid.

Boycott: Je zit om te beginnen met een gebouw dat er niet uitziet zoals de bibliotheek Tweebronnen. Mensen worden wel afgeschrikt door een smerig gebouw met volk aan de ingang dat daar wat bier zit te drinken. Dat is wel een clichébeeld van het pand, maar bij de volkskeukens gebeurde het wel vaker dat de voortuin vol zat met mensen die er niet altijd doordeweeks uit zien. Mensen zijn dat niet zo gewoon.

Krakers leven in conflict met een groot deel van de samenleving en hoe die georganiseerd is, maar is kraken ook gebonden aan een bepaald politiek project? Zijn het allemaal anarchisten?

Kitty: Velen zijn ook a-politiek, maar in een kraakpand zullen dat soort mensen elkaar wel makkelijker vinden. Anarchisme is ook maar een verzamelnaam voor ideëen die draaien rond zelfbestuur, uw ding proberen te doen, je geen dingen laten opdringen. Wij hebben in het pand vooral geprobeerd dingen los van de staat te organiseren naar eigen inzicht, een vrijplaats waar je niet constant verantwoording moet afleggen aan de staat. Dingen met elkaar en voor elkaar organiseren. Velen die er kwamen voelen zich verstikt door een maatschappij waarin je alles mag bezitten, maar die anderzijds heel onrechtvaardig is. Dat zie je ook aan de groepen die er gesteund werden: Animal Liberation Front, Anarchist Black Cross, Vluchtelingen ActieComité. Dingen die buiten de gevestigde orde staan en dan schop je wel eens tegen schenen, ja.

Een goed voorbeeld is ook de anti-NSV betogingen, telkens als een groep fascisten de toestemming kreeg om op straat te komen. De mensen die hun verantwoordlijkheid opnemen en dat proberen te vermijden " we weten allemaal wat er gebeurt als je dat soort mensen hun gang laat gaan " worden direct ingesloten door de politie. Maar wij laten ons in dat soort dingen neit leiden door legaliteit of illegaliteit, maar door wat wij denken dat een verantwoordelijke beslissing is.

Dat kan ook betekenen dat je mensen die illegaal verklaard zijn, ondersteunt. Maar we hebben ook heel andere projecten gesteund: de Koning Boudewijnstichting die een vrouwenhuis opricht in Afghanistan, Vrouwen in ’t Zwart...

Wat is de functie van een kraakpand binnen de stad?

Kitty: Heel belangrijk is dat het een aanklacht vormt tegen leegstand, verkrotting en hoge huurprijzen. In Leuven heerst een woningnood, de prijzen voor beschikbare huizen zijn zo hoog en blijven stijgen. De Villa stond zeven jaar leeg voor wij er introkken en dan vind ik dat het beter is om dat te kraken en die ruimte wel te gebruiken. Het is wel jammer dat het toen al in zo’n slechte staat was dat we het niet hebben kunnen redden van verder verval.

Boycott: We hebben daar bv. twee keer nieuwe roofing gelegd, maar het gebouw was in zo’n slechte staat en zo groot dat ondanks onze inspanningen en het geld dat we er in hebben gestoken het niet heeft mogen baten.

Kitty: Daarom waren er ook geen bewoners meer. Maar het werd wel nog gebruikt voor activiteiten, volkskeuken, optredens. Dat maakt dat we alsnog verontwaardigd zijn over de ontruiming.

Boycott: Ook de manier waarop het ontruimd is. Zonder waarschuwing en zonder respect werd al ons gerief gewoon in containers gegooid. Dat is wraakroepend. Uit de media vernamen wij dat men doelbewust heeft gekozen voor dit bevel tot onmiddellijke ontruiming om te vermijden dat de krakers zich konden organiseren en hun spullen op een andere locatie zouden kunnen onderbrengen. Zo is er bij de ontruiming geld verdwenen plus leeggoed ter waarde van 500 euro. Bovendien werden vele dingen vernield. Dan moet je ook niet verbaasd zijn wanneer mensen kwaad worden. Er is altijd een dialoog geweest, maar als die dan op zo’n manier opgeblazen wordt...

Had de stad dan bv. kunnen onderhandelen over een vreedzame ontruiming. Allicht vreesde de stad hardnekkig verweer...

Boycott: Onderhandelen had zeker gekund. Zij wisten immers ook dat wij wisten dat we er uit moesten. Een deel van de spullen was er ook al weg, wij waren daarmee bezig. Maar er is niet eens een termijn gesteld om onze spullen weg te halen. Dat is onaanvaardbaar.

Kitty: Bij bv. de ’drugsrazzia’ in oktober waarbij al bij al vijf kleine wietplantjes zijn gevonden zijn er ook mensen in elkaar geslagen, honden naar het asiel gebracht, bezittingen vernield of gestolen. Je kan je afvragen wat men had gedaan mochten er nu mensen in het gebouw aanwezig zijn geweest.

Wat vinden jullie van het vandalisme, de graffiti, de recente brandstichtingen die toegeschreven worden aan ’de krakers’?

Boycott: Het is natuurlijk niet constructief om de hele stad te gaan ’taggen’. Dan zie ik liever één goed geplaatste graffiti. Maar de reactie van de publieke opinie kan mij op zich gestolen worden.

Kitty: Dat zouden trouwens ook acties kunnen zijn van provocateurs hé. Dat weten wij niet. Maar het is soms wel de enige manier om gehoord te worden. Volgens mij gaat het om heel impulsieve acties die ondernomen worden door individuen en zeker niet uitgaan van ’het kraakpand’. Daar is niet gezamenlijk beslist. Als je jarenlang stuit op een muur van wantrouwen en er een beeld van je opgehangen wordt van werkschuw tuig dat alleen maar kraakt en zuipt, dan raak je wel eens gefrustreerd.

En dat is een beeld dat niet klopt

Kitty: Wij zijn ook maar mensen hé. In het kraakpand komen mensen die een job hebben en kinderen, mensen die geen job hebben maar andere nuttige dingen doen. Wij zijn gewoon mensen met ideëen die niet gelijk lopen met hetgeen van ons verwacht wordt en dat botst. Het is spijtig dat je de ruimte vaak niet krijgt om te zijn wie je wil zijn. En dan worden mensen wel ’pissed off".

En nu?

Boycott: We gaan gewoon verder. Het sociaal centrum bestond niet danzij Villa Skwattus Dei maar dankzij de mensen die er actief waren. En die gaan verder. Er is een kraakpand aan de Vaartkom en ook een in de Mechelsestraat. Ontruim een gebouw en wij kraken een ander.

Hou ons op de hoogte!