Lage emissiezones” verbeteren wel degelijk de luchtkwaliteit
De invoering van Lage EmissieZones (LEZ) – dit zijn gebieden in steden waar vervuilende personenwagens en/of vrachtwagens niet toegelaten zijn - verbetert wel degelijk de luchtkwaliteit in dit gebied. Dat blijkt uit een studie die Transport & Mobility Leuven (TML) uitvoerde in opdracht van het Departement Leefmilieu. TMF berekende in het kader van het onderzoek de emissies van het wegverkeer evenals de concentraties van een aantal vervuilende stoffen in de lucht (NOx, PM10, PM2,5 en EC) in verkeersdrukke locaties in Antwerpen, Gent en Leuven. Er werd hierbij rekening gehouden met scenario’s voor 2010, 2015 en 2020 zoals beperkingen enkel voor vrachtwagens of ook voor personenwagens, grote versus kleine LEZ, standaard- of striktere emissie-eisen en de mate dat de voertuigen effectief gecontroleerd worden. Hierbij werd ook de verwachte verbetering van de situatie in rekening gebracht doordat nieuwe voertuigen hoe langer minder vervuilen.
Zowel in Antwerpen, Leuven als Mechelen bevinden zich verkeersdrukke knelpuntlocaties waar volgens TML momenteel de grenswaarden die de Europese Unie hanteert voor de luchtkwaliteit overschreden worden. Dit geldt voor NO2 (stikstofdioxide) en in mindere mate ook voor de fijn stofelementen PM10 en PM2,5. Dat Antwerpen het slechtst scoort van de drie steden heeft niet alleen te maken met het wegverkeer, maar ook met de hogere achtergrondconcentraties aan vervuilende stoffen in de lucht. Dat Leuven het slechter doet dan Mechelen heeft ook vooral met het tweede te maken. Ondanks de gunstige ontwikkelingen in de autotechnologie zal er ook in 2020 in Antwerpen nog sprake zijn van een overschrijding voor de drie vermelde vervuilende stoffen. In Leuven blijft NO2 voor problemen zorgen in 2020. In Mechelen zijn er nog tot 2015 knelpunten met teveel NO2. Extra maatregelen zoals lage emissiezones blijven volgens TMF derhalve nodig.
De effecten van dergelijke maatregel zijn echter pas significant als de beperkingen zowel voor vrachtwagens als personenwagens ingevoerd worden. De voorspelde reducties van uitlaatemissies zijn in dat geval in de drie steden gelijkaardig en het meest uitgesproken voor elementair koolstof (EC) (-47 procent in 2015, – 66 procent in 2020), gevolgd door PM2,5 (-40 procent in 2015, -44 procent in 2020), NOx (-23 procent in 2015, – 26 procent in 2020) en NO2 (-3 procent in 2015, – 16 procent in 2020). Het effect op de totale luchtkwaliteit is wegens de aanwezigheid van andere emissies evenwel beperkter. In Antwerpen daalt door invoering van LEZ het NO2 in de lucht tegen 2020 met 5 tot 7 procent, het PM10 met 0 tot 2 procent, het PM2,5 met 0 tot 3 procent, het EC met 0 tot 19 procent. Voor Leuven-Mechelen 2020 is dat respectievelijk -1 tot -7 procent, 0 tot -2 procent, 0 tot -3 procent en 0 tot -33 procent. Ook kleine verminderingen kunnen van betekenis zijn. “Iedere vermindering van gezondheidsrelevante luchtverontreiniging levert een verbetering van de gezondheid op. Er zijn geen niveaus aan te wijzen waaronder gezondheid niet beïnvloed wordt”, aldus TML.
In hun aanbevelingen stellen de onderzoekers dat om voldoende effect te sorteren lage-emissiezones niet enkel voor vrachtwagens maar ook voor personenverkeer moet gelden. Initiatiefnemers moeten een duidelijk afgebakend gebied kiezen. “Bij regionale steden ligt het voor de hand om het gebied binnen de ring te kiezen. Bij grotere steden is het gebied binnen de ring vaak relatief groot en kan overwogen worden om de zone verder in te perken”. Men mag ook niet onmiddellijk te strenge emissie-eisen te stellen. “Voer de eisen na verloop van tijd op zodat burgers en bedrijven tijd nodig hebben om zich te kunnen aanpassen”. Invoering moet ook gecombineerd worden met het stimuleren van ander voertuiggebruik, bijvoorbeeld via nieuwe fiets- of openbaar vervoer voorzieningen. De handhaving dient efficiënt te zijn.
