Naar een stedelijke voedselstrategie voor Leuven

Stedelijke strategieën leiden tot voedselsystemen die vernieuwend zijn: ze integreren sectoren die tot dan apart gezien werden: landbouw, voedsel, gezonheid, milieu, economie, ruimtelijke ordening ... en nodigen uit om territoriaal te denken en rekening te houden met kilometers en CO₂.

Zie ook deel één van dit artikel Naar een stedelijke voedselstrategie voor Leuven: het landbouwprofiel

Lokale voedselsystemen

De lokale aanvoer en directe verkoop van voeding heten we de korte (voedsel)keten, voorbeelden zijn marktstanden van producenten, hoeveverkopen, Voedselteams, zelfoogstvelden (CSA), en andere. De Vlaamse Overheid maakte recent een overzicht van de bestaande korte keten initiatieven in Vlaanderen.(2)

Trouwens: hoe lokaal moeten die grondstoffen dan zijn om verduurzamend effect te hebben? En over welke omslag spreken we dan?

Voedselzones van lokaal naar internationaal: een model

Het Engelse Totnes, een micro -stadje van 8500 inwoners in het VK, geldt als een voorbeeld waar de lokale gemeenschap heel wat onderneemt om de lokale voedselvoorziening te bevorderen. (3) Alleszins hebben ze daar ook eens berekend waar ze willen uitkomen inzake voedselbevoorrading, om zich enigszins duurzaam te heten op dat vlak, want een 100% eigen voorziening is evengoed een utopie. Ze tekenden daarvoor een Growing Communities Food Diagram. Daaruit blijkt de volgende ambitie:

1. 2,5% van de lokaal geconsumeerde voeding moet uit eigen moestuinteelt komen
2. 5% uit de lokale landbouw en verwerking
3. 17,5% uit het nabije platteland
4. 35% uit het rurale hinterland (maximale afstand van 100 mijl)
5. 20% uit de rest van het Verenigd Koninkrijk
6. 15% uit de rest van Europa
7. 5% uit de rest van de wereld

Maar elke stad en gemeente is anders en kan zijn ambities op het gewenste niveau leggen.

De impact?

Als effect op de vermindering van onze CO² uitstoot, zou het verbruiken van streek- en seizoensgebonden producten op huishoudniveau komen op een mindering van 2%. Als vergelijking: dat zit in de buurt van het plaatsen van zonnepanelen (-1,5%) en het twee keer per week geen vlees eten (-3%). (4) Ander veranderingen op huishoudniveau die een verschil maken: kiezen voor biologische voeding, verspilling (weggooien) tegengaan, je voeding met de fiets gaan halen.

Maar duurzame levenstijlen kunnen geen kwestie van individuele verantwoordelijkheid zijn (5). Een bestuur dat duurzame seizoensvoeding stimuleert, maakt noodzakelijke maatschappelijke winst op diverse terreinen.

Leuvens:een voedselstrategie en zijn acties

Het herlokaliseren van ons voedselverbruik kan niet van vandaag op morgen en is en kwestie van termijndenken.

Het vertrekt allicht bij de aanmaak van een Leuvens voedseldiagram: naar welke volumes streven we voor voeding van de lokale markt (gemeentegrenzen Leuven), de regionale markt (arrondissement Leuven), enzoverder. Vanaf een nulmeting en een groeipad, wordt gewekt met specifieke maatregelen en monitoring van de vooruitgang.

Mogelijke maatregelen zijn dan de volgende.

1. Een actief landbouwbeleid aan aanbodzijde
   
   • aandeel landbouwgrond op huidig peil houden
   • aanmoediging tot omschakeling naar biologische teelt
   • aanmoedigen tot omschakeling naar directe afzet voor duurzame telers en producenten bv. groot areaal tarwe verwerken in nabije graanmolen en vermarkten als Leuvense bloem, groot areaal aardappelen koppelen aan grootkeukens/ + korte keten systemen
   • landbouwgronden in collectief bezit (stad en ocmw) vrijwaren van privatisering of structuurverval
   • aanstellen van stedelijke ambtenaar 'voeding en landbouw' die werkt aan de ingegratie van
   • beleidsdomein + aanstelling van een stadsboer die de vele ongebruikte percelen privé-tuinen bewerkt
   • informatiebeleid nav jaarlijkse landbouwtelling
2. Een actief landbouwbeleid aan vraagzijde
   
   • één adviesorgaan ter vervanging van de adviesfunctie's Bedrijfsgilde BB en de werkgroep duurzaam consumeeren (NDL), structurele inspraak organiseren. Concreet: vorming van een adviesgroep landbouw en voedsel
   • subsidiebeleid tav middelveldorgasinaties met lokale werking mbt duurzame voeding en landbouw
   • heroverwegen invoeren Leuvense vegiedag
   • actie om verspilling en weggooien te vermijden: lokale voedselbank ism de horeca en distributie
   • verder ondersteunen sociale kruideniersproject aan de Vaart maar met integreren van duurzame criteria
   • de organisatie van een direct verkooppunt van duurzame, regionale voeding: een boerderijwinkel in de stad: zonder winstdoelen en vanuit een brede samenwerking
3. Beheer van de groene ruimte
   
   • actief beheer van de groene ruimtes door landbouwers, naast betrokkenheid van Natuurpunt, de groendienst
   • een gericht beleid mbt de vier wekelijkse markten: aangepaste tarieven voor handelaars en/of producenten met een directe vekoop van voeding
4. Sensibilisering
   
   • grotere zichtbaarheid en ondersteuing Leuven als Fair-Trade Gemeenten: inspanning tav bedrijven, stadsdiensten, inwoners, scholen ........versterken
   • stimulans tot aanleggen van moestuinen, vierkante meter tuinen en terrasteelten via premies. Dit in aanvulling van bestaande projecten als premies voor groendaken en geventuinen, als de haagplantactie, bebloemingswedstrijd en nestkastjesactie.
   • Aandacht voor de invulling van de in erfpacht genomen Abdij van Park met agrarische functies: van educatieve en ontmoetingsfunctie tot voedselproductie en dit in aansluiting bij de historische functie van de abdij

   (1) http://www.vilt.be/Brusselaars_gaan_meer_lokaal_en_seizoensgebonden_eten

   (2) Korte ketens in Vlaanderen: http://lv.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=1653

   (3) http://transitionculture.org/wp-content/uploads/cantotnesfeeditself1.pdf

   (4) De Morgen, Extra bijlage klimaattop Kopenhagen, 7 december 2009. De aangehaalde berekening gebeurde door www.futureproofed.com

   (5) Peter.Tom Jones, Maak eco mainstream, De Standaard, 1 maart 2010, zie http://www.petertomjones.be/content/view/344/29/